بزودی چاپ دوم فرهنگ گویش تاتی رودبار

هم اکنون نسخه ای از چاپ نخست در دست نیست. چاپ نخست فرهنگ که در سال 89 با تیراژ تقریبی هزار نسخه منتشر شد، دربردارنده تقریبا 3500 مدخل (سرواژه) بود، اما فرهنگ جدید شامل نزدیک به 5000 واژه می باشد. به گفتار دیگر، 1500 سرواژه به آن افزود ه شده است که 42 درصد افزایش مدخل را نشان می دهد. همچنین شمار ضرب المثل ها و اصطلاحات و کنایه ها از 170 به بالای 300 گزینه افزایش یافته است که نشانگر 43 درصد افزایش است. با این همه واژگان بیش از اینها است و هرگز نمی توان ادعا کرد یک فرهنگ واژگانی کامل است. حتا در فرهنگ 6 جلدی معین هم شماری از واژگان فارسی جا مانده است.

برخی اشتباهات که در چاپ نخست وجود داشت، در چاپ دوم اصلاح شده است، ولی این بدان معنا نیست که ویرایش جدید، تهی از اشتباه است. در هر کاری لغزش هست و هر چه کار بزرگتر باشد، لغزشهای آن هم بیشتر خواهد بود.

همچنان از مشورت با همشهریان داننده و گویشوران بومی و اهل ذوق بویژه سالمندان بهره مند هستم و از کوشش همه آنان در کمک به حفظ ذخایر زبانی خودشان سپاسگزاری می کنم.

گستردگی جغرافیایی رودبار و فاصله آبادیهای آن از یکدیگر، موجب تنوع گویشی و لهجه ای در رودبار شده است. برای یک واژه، گاه شکل های مختلفی وجود دارد. این تفاوت در بسیاری موارد، از اختلاف لهجه هم فراتر می رود و این کار را برای ارائه فرهنگی جامع که برای همه گویشوران رودباری پذیرفتنی باشد دشوار می سازد. ولی عجالتاً هر واژ ه نامه از هر گونه گویشی فعلا درخور توجه است.

در چاپ تازه نیز همچنان گویش جوبن را مبنا قرار داده ام و این طبیعی است که یک گویش پژوه برای ایجاد یکدستگی و انسجام باید روی یک گونه تمرکز کند. این کار موجب می شود فرهنگ یکدست باشد و عملاً چاره ای جز این نیست. اگر بخواهم هر واژه را که از هر آبادی تات نشین رودبار می شنوم در اینجا گرد بیاورم، یک مجموعه پراکنده به دست خواهد آمد که خوانندگان را دچار سردرگمی خواهد کرد. مثلاً برای واژه تفنگ تلفظ های متفاوتی در گونه های متفاوت از گویش رودباری شنیده می شود؛ از جمله tafong، tafeng و tafang نام بردنی است. اگر همه این ورژن ها در فرهنگ آورده شود، یک مجموعه درهم و برهم به دست خواهد آمد. در باره صرف فعل ها تفاوت از این هم بغرنج تر است. از این رو چاره ای نیست جز اینکه واژه نامه روی یک گونه تمرکز داشته باشد و تمرکز بنده همچون چاپ نخست روی گویش روستای جوبن خواهد بود. در عین حال نمی توان ادعا کرد که این واژه نامه فقط برای جوبن است، زیرا همه گویشوران گویش رودباری بی تکلف با یکدیگر گفتگو می کنند. در حقیقت هر فرهنگ واژگانی که از گویش رودباری منتشر شود، متعلق به همه رودبار است و بیشتر واژگان و شاخص های دستوری همه گونه ها را در بر دارد (گرچه تفاوت لهجه ها را شامل نمی شود و نباید هم شامل شود) و بنا بر این متعلق به همه است. بنده خود دیده ام که حتا تات های تالقان هم فرهنگ واژگان رودباری را خریداری می کردند و می گفتند که میان تاتی تالقان و تاتی رودبار تفاوت بنیادی وجود ندارد.